Çocuklarda Tip 2 Diyabet

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Nedir?

Tip 2 diyabet hücrelerin insüline karşı direnç göstermesiyle karakterize kronik bir hastalıktır. Genellikle Tip 2 diyabet erişkinlerde görülen bu diyabet tipi olarak bilinmekle birlikte son yıllarda artan obezite oranları, hareketsiz yaşam tarzı ve sağlıksız beslenme alışkanlıkları nedeniyle çocuklarda da görülmeye başlamıştır. Tip 2 diyabet çocuklarda genellikle ergenlik dönemiyle birlikte ortaya çıkar.

Küçük yaşlarda obezitesi başlayan çocuk eğer önlem alınmazsa ergenlik döneminde diyabet geliştirme riski taşımaktadır. Daha bebeklik döneminden başlayarak çocuklarımıza sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırıp, aktif bir hayat sürmelerini sağlayarak, teknoloji kullanım süresini kısıtlayarak onları obezite ve beraberinde gelebilecek Tip 2 diyabetten koruyabilirsiniz.

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Olur mu?

Evet, çocuklarda tip 2 diyabet görülebilir ve dünya genelinde giderek sıklığı artmaktadır. Burada en önemli faktörün çocukluk çağı obezitesindeki artışın olduğu düşünülmektedir. Genetik yatkınlık, ailesel diyabet öyküsü, etnik köken (özellikle Afrikalı-Amerikalılar, Hispanikler, Amerikan yerlileri ve Asya kökenli bireyler) gibi faktörler de riski artırmaktadır.

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Tanısı

Çocuklarda tip 2 diyabet tanı sürecinde genellikle açlık plazma glukozu, oral glukoz tolerans testi (OGTT) ve HbA1c düzeyleri değerlendirilir. Amerikan Diyabet Derneği’ne (ADA) göre çocuklarda Tip 2 diyabet tanısı koymak için şu ölçütlerden birinin olması yeterlidir:

• Açlık plazma glukozu ≥ 126 mg/dL
• 2 saatlik OGTT sonucu ≥ 200 mg/dL
• Rastgele glukoz ölçümünde ≥ 200 mg/dL ve beraberinde klasik diyabet semptomları (çok su içme, sık idrara çıkma, kilo kaybı)
• HbA1c ≥ %6.5

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Neden Olur?

Çocuklarda Tip 2 diyabeti nedeni insülin direncidir. Bu durum genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimiyle ortaya çıkar.

• Genetik yatkınlık: Ailede Tip 2 diyabet öyküsü olan çocuklar daha yüksek risk altındadır
• Obezite:
• Fiziksel hareketin az olması: Hareketsiz yaşam tarzı glukoz metabolizmasını olumsuz etkileyerek insülin direnci oluşumuna yol açar.
• Sağlıksız beslenme: Şekerli içecekler, yüksek kalorili ve düşük lif içeren besinler insülin dengesini bozar. Ultra işlenmiş gıdalar ismi verilen fast food gıdaların yoğun tüketimi de insülin direncini artırır.
• Sosyoekonomik durum: Düşük sosyoekonomik koşullar obezite ve sağlıksız beslenmeyi artırabilir.

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Belirtileri Nelerdir?

Tip 2 diyabet belirtileri genellikle yavaş gelişir ve başlangıçta fark edilmesi zor olabilir. Ancak dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler şunlardır:

• Sık idrara çıkma (poliüri)
• Aşırı susama (polidipsi)
• Hızlı kilo kaybı
• Yorgunluk, halsizlik
• Görme bozuklukları
• Deride koyulaşma, özellikle boyun ve koltuk altlarında akantozis nigrikans adı verilen lekeler
• Sık enfeksiyon geçirme
• Adet düzensizlikler (kız çocuklarında)

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Tedavisi Nasıldır?

Çocuklarda tip 2 diyabet tedavisinde ilk ve en önemli adım yaşam tarzı değişiklikleri yapmaktır. Yaşına uygun kaloride dengeli ve sağlıklı beslenme, fiziksel aktivitenin artırılması ilk yapılması gereken değişikliklerdir. Bunun yanı sıra şeker düzeyinin kontrolü amacıyla ilaç tedavisi ve kimi zamanda hastanın sonuçlarına göre insülin tedavisi başlanabilir.

Beslenme eğitimi: Diyetisyen eşliğinde düşük glisemik indeksli gıdalara yönelme ve porsiyon kontrolü öğretilir. Burada amaç çocuğa çok sıkı diyet yaptırmak değil yaşına uygun porsiyonlarda sağlıklı beslenmenin nasıl olduğunu öğretmektir. Beslenme eğitiminin başarılı olabilmesi için çocuğun yanı sıra ailenin de hayatında değişiklik yaparak sağlıklı beslenmenin ailenin rutini haline getirilmesi başarıyı artıracaktır.

Egzersiz: Haftada en az 3 gün 30 dakika fiziksel aktivite önerilmektedir. Orta düzeyde fizik aktivite; yürüyüş, dans, yüzme ya da çocuğun ilgisine göre takım sporlarından biri olarak seçilebilir.

İlaç tedavisi: Çocukluk döneminde insülin direncini azaltarak tedaviyi sağlayan ilaç molekülünün kullanımı belirli yaşlar için onay almıştır. Erişkin dönemde kullanılan her ilaç çocukluk dönemi için uygun değildir. İlaç tedavisi çocuğa göre çocuk endokrin uzmanı tarafından planlanır.

İnsülin: Bazı hastalarda ilaç tedavisinin yanında geçici olarak insülin tedavisi gerekebilir. Yine eğer ilaç tedavisi yeterli olmazsa insülin tedavisine ek ya da öncesinde cilt altı enjeksiyon şeklinde uygulanan GLP-1 analogları tedaviye eklenebilir.

Tip 2 diyabet tanısı koyulduktan sonra takip nasıl yapılır?

Tip 2 diyabet tanı sonrası hastaların düzenli takibi çok önemlidir. Doktorunuzun planladığı sıklıkta parmak ölçümleri kan şekeri takibi yapılmalıdır. Üç ayda bir kan bakılan Hba1c değeri de şeker regülasyonu ile ilgili fikir verebilir. Yine Tip2 diyabete eşlik edebilecek hipertansiyon açısından hastaların tansiyonu belirli aralıkla ölçülmelidir. Lipid profili, karaciğer ve böbrek testleri belirli aralıkla kontrol edilir. Göz muayenesi yine belirli aralıklarla yapılmalıdır.

Erken yaşta başlayan diyabetin uzun vadeli komplikasyon riski daha yüksek olduğundan, erken müdahale ve düzenli takip çok önemlidir.

Sonuç olarak çocukluk çağı tip 2 diyabeti tedavi edilebilir bir hastalıktır ancak başarı; sadece ilaçla değil, bütüncül bir yaklaşımla mümkündür. Yaşam tarzı değişiklikleri, bireyselleştirilmiş medikal tedavi, psikososyal destek ve sürekli eğitim–takip döngüsü, tedavinin temel yapı taşlarını oluşturur. Bu sürecin başarıya ulaşmasında ailelerin aktif rol alması ve sağlık profesyonelleriyle uyumlu bir iş birliği içinde olması, çocukların sağlıklı bir geleceğe adım atmasında kritik öneme sahiptir. Tedavi etmekten daha da önemlisi erken önlem alınırsa Tip 2 diyabet önlenebilir.

Çocuklarda Tip 2 Diyabet Olmaması İçin Önlemler

Çocukları tip 2 diyabetten korumak, hem aile hem de toplum düzeyinde alınacak önlemlerle mümkündür. İşte bu konuda etkili bazı önleyici adımlar:

• Daha bebeklik döneminden başlayarak sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlıklarının kazandırılması
• Yüksek kalorili ve şekerli yiyeceklerin tüketiminin sınırlandırılması, ilk 3 yaşta çocuklara basit şeker içeren abur cuburların verilmemesi.
• Günlük fiziksel aktivite süresinin artırılması
• Ekran kullanımının (TV, tablet, telefon) yaşına uygun sürede olması
• Obezitenin erken tanınarak, kilo problemi daha da artmadan önlem alınması
• Okul kantinlerinde ve menülerinde abur cuburların bulunmaması

Çocuklarda Tip 2 Diyabet İçin Hangi Doktora, Bölüme Gidilir?

Çocuklarda Tip 2 diyabetin tanı ve tedavisi için çocuk endokrinoloji uzmanına başvurulmalıdır. Mutlaka diyabetli çocukların çocuk endokrin hekimleri ve ekipleri tarafından izlenmesi gerekmektedir. Çocukluk dönemi ve erişkin diyabeti yönetimi birbirinde çok farklıdır. Çocuğunuza diyabet tanısı konuldu ise acil olarak çocuk endokrin uzmanı ile görüşmelisiniz.